Prognatyzm

Nieprawidłowości zębowo-twarzowe [łącznie z wadami zgryzu]

ICD-10 K07 K07.1 Nieprawidłowości stosunku szczęk do podstawy czaszki. Asymetria szczęk. Prognatyzm (szczękowy) (żuchwowy). Retrognatyzm (szczękowy) (żuchwowy).

Ortognatyzm - czaszka współczesnego człowieka

Przykład prognatyzmu - czaszki małp człekokształtnych

Prognatyzm ( łac. prognathia) - nadmierne wysunięcie kości trzewioczaszki (żuchwy lub szczęk).

U człowieka współczesnego traktowany jako objaw chorobowy. W rozwoju ewolucyjnym człowieka ta cecha stopniowo zanikała (przodkowie człowieka cechowali się znacznym prognatyzmem - znacznemu wysunięciu ku przodowi podlegały kości szczęk i żuchwy ). W procesie antropogenezy kości te ulegały stopniowemu cofaniu, tak, że u obecnie żyjących ludzi występuje jedynie niewielkie wysunięcie kości szczęki i żuchwy ku przodowi czyli tzw. ortognatyzm . Prognatyzmem odznacza się znaczna liczba ludzi odmiany czarnej . Wysunięcie ku przodowi tylko kości szczękowych nosi nazwę prognatyzmu zębodołowego i zdarza się jako wariant normy u osobników rasy żółtej .

Schorzenie występuje także u zwierząt, np. buldogów i bokserów.

Warga habsburska

Karol II

Jay Leno - amerykański komik

Warga habsburska to termin opisujący prognatyzm żuchwy występujący u Habsburgów .

Jest zaburzeniem genetycznym, przy którym dolna warga przerasta w rozmiarze górną, a żuchwa jest często nazbyt rozwinięta.

Schorzenie to otrzymało nazwę od rodu Habsburgów , wśród których da się je zauważyć już u cesarza Maksymiliana I (1459-1519), wnuka Cymbarki mazowieckiej , po której według mającej najwięcej zwolenników teorii wargę odziedziczyć mieli prawie wszyscy jej potomkowie. Wargę można rozpoznać na pomnikach grobowych książąt mazowieckich w Katedrze św. Jana w Warszawie. Prognatyzm bez zgrubionej dolnej wargi występuje jednak okresowo już u wcześniejszych generacji Habsburgów ( Rudolf IV (1339-1365), stryj Ernesta Żelaznego ).

Poprzez powodowane względami politycznymi, zawierane na granicy kazirodztwa małżeństwa między austriacką i hiszpańską linią Habsburgów, schorzenie się spotęgowało. Ostatni król Hiszpanii z tej dynastii, Karol II miał tak obwisłą dolną wargę i nazbyt rozwiniętą żuchwę, że nie mógł żuć potraw. Dodatkowo nieprzyjemnym skutkiem wargi habsburskiej było to, że obdarzonym nią przez los trudno było powstrzymać odpływ śliny i zawsze mieli wpółotwarte usta.

Po wygaśnięciu męskiej linii Habsburgów ze śmiercią Karola VI u jego potomków po kądzieli z dynastii Habsburgów-Lotaryńskich nie występuje już prognatyzm, ale zgrubienie dolnej wargi pozostało. Widać je na portretach i fotografiach cesarzy austriackich - Ferdynanda I , ostatniego cesarza Karola I , czy królów Hiszpanii Alfonsa XII , Alfonsa XIII i obecnego monarchy Juana Carlosa I .

Monarchowie z prognatyzmem

• Cesarze Świętego Cesarstwa
  • Maksymilian I
  • Karol V
  • Ferdynand I
  • Ferdynand II
  • Ferdynand III
  • Leopold I
  • Józef I
  • Karol VI
• Królowie Hiszpanii
  • Filip I Piękny
  • Filip II
  • Filip III
  • Filip IV
  • Karol II

• 

  Maksymilian I ze swą rodziną (ok. 1515); od lewej do prawej: Maksymilian I, Ferdynand I, Karol V, Ludwik II Jagiellończyk, Maria Burgundzka, Filip I Piękny.

• 

  Karol II, król Hiszpanii (1661-1700).

• 

  Nagrobek ostatnich Piastów mazowieckich w Katedrze św. Jana w Warszawie.