Portal:Nauru

Strony tego portalu nie były od dłuższego czasu aktualizowane i zostały przeniesione do archiwum do czasu znalezienia właściwego opiekuna. Możesz reaktywować ten projekt — zaktualizuj informacje tu zawarte i zdejmij ten szablon. Do współpracy nad tworzeniem wikiportalu warto zaprosić co najmniej kilka osób. Jeżeli potrzebujesz pomocy, zgłoś się do innych wikipedystów o pomoc lub zapytaj w kawiarence .

Nauru Nauru na polskojęzycznej wikipedii Nauru, Republika Nauru ( ang. Nauru, Republic of Nauru; nauruański Naoero, Republik Naoero) – wyspiarskie państwo położone w zachodniej części Oceanu Spokojnego , w Mikronezji , w odległości około 50 km na południe od równika . Jest obecnie najmniejszą republiką na świecie, zarówno pod względem wielkości (21 km kwadratowych), jak i liczby ludności (13 048 mieszkańców). Nieoficjalną stolicą kraju jest Yaren , w którym zamieszkuje 820 mieszkańców (2005). Więcej w artykule Nauru Artykuł miesiąca Flaga Nauru - prostokątna, niebieska z poziomym, żółtym pasem przechodzącym przez środek flagi, pod nim 12-ramienna, biała gwiazda. Została przyjęta 31 stycznia 1968 . Symbolika Błękit symbolizuje bezkresne przestrzenie Oceanu Spokojnego , pas pośrodku - równik , żółty - kolor fosforytów , największego bogactwa wyspy , gwiazda - położenie wyspy tuż na południe od równika. Dwunastoramienna gwiazda symbolizuje dwanaście pierwotnych plemion zamieszkujących Nauru . Zobacz też herb Nauru , hymn Nauru Nauru Podział administracyjny Nauru dzieli się na 14 dystryktów (okręgów administracyjnych). Największy to Anibare . Najwięcej ludności ma dystrykt Denigomodu . okręg wyborczy powierzchnia (km2) ludność ( 2005 ) wsie Aiwo 1, 00 km2 1.092 8 Anabar 1, 43 km2 502 15 Anetan 1, 00 km2 516 12 Anibare 3, 14 km2 160 17 Baiti 1, 23 km2 572 15 Boe 0, 66 km2 795 4 Buada 2, 66 km2 716 14 Denigomodu 1, 18 km2 2.827 17 Ewa 1, 17 km2 318 12 Ijuw 1, 12 km2 303 13 Meneng 2, 88 km2 1.830 18 Nibok 1, 36 km2 432 11 Uaboe 0, 97 km2 335 6 Yaren 1, 50 km2 820 7 Nauru 21, 30 km2 11.218 169 Historia Nauru było pierwotnie zasiedlone przez Mikronezyjczyków oraz Polinezyjczyków około 3000 lat temu. Było tam 12 plemion, które są obecnie reprezentowane przez 12-ramienną gwiazdę na fladze Nauru. Naurańczycy nazywali swoją wyspę "Naoero"; nazwa "Nauru" powstała dopiero później, aby ułatwić wymowę osobom anglojęzycznym. Naurańczycy utrzymywali się głównie z kokosów , owoców Pandanus tectorius , oraz ryby chanos , którą zaaklimatyzowali do słodkowodnych warunków Buada Lagoon . Pierwszym europejczykiem, który postawił stopę na Nauru, był brytyjski żeglarz i wielorybnik John Fearn , który odbywał podróż z Nowej Zelandii do Chin w 1798 r. Nazwał ja Wyspą Przyjemną (ang. Pleasant Island), i pod taką nazwą funkcjonowało Nauru przez następne 90 lat. Od lat 30. XIX wieku Naurańczycy mieli styczność z europejskimi oraz amerykańskimi wielorybnikami i handlarzami, którzy uzupełniali tu swoje zapasy. Naurańczycy wymieniali pożywienie w zamian za wino palmowe oraz broń palną; ta ostatnie była wykorzystana w 10-letniej, krwawej wojnie międzyplemiennej, która miała miejsce w latach 1878 - 1888 . W jej wyniku liczba ludności spadła z 1400 do 900. W 1888 roku wyspa została zaanektowana przez Niemcy i włączona w skład Protektoratu Wysp Marshalla . Wyspę nazywano ówcześnie Nawodo lub Onawero. Aneksja przez Niemcy zakończyła wojnę. Zmiany społeczne spowodowane przez wojnę doprowadziły do wprowadzenia monarchii; jednym z najbardziej znanych królów był król Aweida . W 1888 r. przybyli również chrześcijańscy misjonarze z Wysp Gilberta . W 1900 r. badacz Albert Ellis odkrył na Nauru (za sprawą czystego przypadku [1] ) bogate złoża fosforytów . W 1906 r. australijska firma Pacific Phosphate Company podpisała umowę z Niemcami, na mocy której otrzymała prawo eksploatować ich złoża. Pierwszy transport miał miejsce w 1907 r. Po wybuchu I wojny światowej , 6 listopada 1914 r., wyspa została przejęta przez wojska australijskie. Po wojnie Wielka Brytania otrzymała od Ligi Narodów mandat powierniczy nad tym terytorium, którym zgodziła się podzielić z Australią i Nową Zelandią . W 1923 te trzy rządy podpisały Umowę ws. Wysp Nauru, na mocy której utworzono zespół znany jako British Phosphate Commission (Brytyjska Komisja ds. Fosforytów), który przejął prawo wydobywania fosforytów. W 1940 r. niemiecki krążownik pomocniczy "Komet" zatopił u wybrzeży Nauru 5 statków handlowych oraz ostrzelał wyspę, dokonując zniszczeń w jej infrastrukturze. W 1941 r., po tym jak Japończycy zajęli pobliskie Wyspy Gilberta , British Phosphate Commission (BPC) postanowiła ewakuować swoich pracowników z wyspy. Dla tego celu przeznaczono francuski statek z Nowych Hebryd . Od 26 sierpnia 1942 r. wyspa znajdowała się pod okupacją japońską . W 1943 r. przymusowo przesiedlono 1200 Naurańczyków na Wyspy Chuuk . 463 z nich zginęło. 13 września 1945 r., kiedy do wyspy podpłynęła australijska fregata HMAS Diamantina , japoński garnizon skapitulował. Po wojnie, BPC udało się wynegocjować repatriację Naurańczyków na Nauru. Zostali oni przetransportowani statkiem BPC "Trienza" w styczniu 1946 r. W 1947 r. Nauru otrzymało status terytorium powierniczego ONZ pod zarządem australijskim . W styczniu 1966 r. na Nauru powstał rząd. Przez następne 2 lata trwał zjazd konstytucyjny. 31 stycznia 1968 r. Nauru, prowadzone przez prezydenta-założyciela Hammera DeRoburt , ogłosiło niepodległość. W 1967 r. Naurańczycy zakupili aktywa BPC i w 1970 r. kontrola nad wydobyciem fosforytów przeszła w ręce lokalnej Nauru Phosphate Corporation . Wpływy z wydobycia fosforytów dały Naurańczykom jeden z najwyższych standardów życia na świecie. W 1989 r. Nauru pozwało Australię do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości za działalność australijskiej administracji wyspy, a w szczególności za nieudolność w zapobiegnięciu szkód naniesionych środowisku przez wydobycie fosforytów. Sprawa doprowadziła do ugody, zawartej 20 sierpnia 1993 r., która nakazywała Australii zapłacenie Nauru rekompensaty w postaci $A107 milionów. Malejące zasoby fosforytów doprowadziły do upadku ekonomicznego, co z kolei pociągnęło za sobą polityczną niestabilność od połowy lat 80. Między 1989 r. a 2003 r., na Nauru miało miejsce 17 zmian rządu. Między 1999 r. a 2003 r., seria wyborów oraz wotum nieufności spowodowały że dwie osoby, René Harris oraz Bernard Dowiyogo , rządziły na przemian krajem. Dowiyogo zmarł w marcu 2003 r., a na prezydenta został wybrany Ludwig Scotty . Scotty został ponownie wybrany na pełną kadencję w październiku 2004 r. W 2004 r. rząd Australii zdecydował się przejąć finanse Nauru z powodu kryzysu gospodarczego. Grafika miesiąca Buada Lagoon Hymn Nauru Nauru Bwiema (Nauru, nasza Ojczyzno) - hymn państwowy Nauru . Melodię skomponował australijski kompozytor Laurence Henry Hicks , a słowa napisała Margaret Hendrie . Pieśń została hymnem Nauru w 1968 roku, gdy wyspa ogłosiła swoją niepodległość . Wersja nauruańska: Nauru bwiema, ngabena ma auwe. Ma dedaro bwe dogum, mo otata bet egom. Atsin ngago bwien okor, ama bagadugu Epoa ngabuna ri nan orre bet imur. Ama memag ma nan epodan eredu won engiden, Miyan aema ngeiyin ouge, Nauru eko dogin! Wersja angielska: Nauru our homeland, the land we dearly love, We all pray for you and we also praise your name. Since long ago you have been the home of our great forefathers And will be for generations yet to come. We all join in together to honour your flag, And we shall rejoice together and say; Nauru for evermore! Wersja polska: Nauru, nasza Ojczyzno, kraju, który tak kochamy Wszyscy się za ciebie modlimy i wychwalamy twoje imię Przez tak długi czas byłaś domem naszych przodków I tak będzie przez następne pokolenia Wszyscy oddajemy honory Twej fladze Już zawsze będziemy triumfować i głośno wołać: Nauru - na wieki! Linki zewnętrzne Nuty hymnu z tekstem nauruańskim i angielskim Geografia Nauru położone jest na niewielkiej koralowej wysepce otoczonej rafą . Większą część wyspy zajmuje wewnętrzny płaskowyż , wznoszący się na wysokość 30-60 m n.p.m. i opadający stromo ku wybrzeżom. To właśnie na wąskim nadmorskim pasie ulokowała się większość ludności kraju. Płaskowyż wewnętrzny stanowi miejsce trwającej już ponad 90 lat eksploatacji złóż fosforytów . Doprowadziła ona jednak do znacznej degradacji środowiska - odkrywkowa kopalnia zajmuje obecnie blisko 90% powierzchni wyspy. Na wyspie nie ma źródeł wody pitnej, dlatego Nauru zbudowało kolektory wody deszczowej i stację odsalania wody morskiej. Na wyspie panuje gorący i wilgotny klimat równikowy . Najwyższe wzniesienie Command Ridge 71 m n.p.m. Jeziora Buada Lagoon , Moqua Well Zatoki Zatoka Anibare Przylądki Przylądek Ijuw , Przylądek Menen , Przylądek Anna Sport Sport na Nauru Do zrobienia Denig Stadium , Niezależny Kościół Nauru , Menen Stadium , Przylądek Ijuw , Przylądek Anna , Przylądek Menen