Paveway
Paveway - nazwa serii amerykańskich bomb lotniczych naprowadzanych laserowo. PAVE jest akronimem nazwy Precision Avionics Vectoring Equipment ( ang. precyzyjnie wektorujące wyposażenie awioniczne ) i jest używany także w nazwach znaczników laserowych do naprowadzania tego typu bomb, takich jak:
Używany jest także w nazwach wersji specjalnych samolotów i śmigłowców wyposażonych w specjalizowaną awionikę, takich jak AC-130U Pave Spectre i MH-60 Pave Hawk .
Seria kierowanych laserowo bomb Paveway została opracowana przez Texas Instruments w 1964 roku. Cały program rozwojowy przeprowadzono nakładem bardzo małych środków, kładąc jednocześnie nacisk na prostotę i ekonomikę nowego systemu uzbrojenia. W rezultacie otrzymano nieskomplikowane i tanie uzbrojenie o wysokiej skuteczności. Jako prototypu uzbrojenia użyto w charakterze głowicy bojowej bomby Mk 117 . Pierwsze testy przeprowadzono w kwietniu 1965 roku, a w 1968 wysłano prototypową serię do Wietnamu celem przetestowania w warunkach bojowych.
Paveway jest zestawem urządzeń dołączanych do standardowych bomb składającym się z głowicy naprowadzającej zasilanej baterią , zestawu lotek przednich do korygowania lotu bomby i zestawu skrzydeł tylnych, umożliwiających szybowanie bomby do celu. Broń jest naprowadzana pasywnym samosterującym systemem laserowym: głowica naprowadzająca wykrywa promienie lasera wysyłane ze znacznika i odbite od celu, a systemy kierowania bombą przy pomocy powierzchni sterowych naprowadzają ją w kierunku celu.
Bomby serii Paveway, obecnie nazywane Paveway I, dały początek zmodyfikowanej na początku lat 70. XX wieku serii bomb Paveway II z uproszczoną i bardziej niezawodną głowicą naprowadzającą i składanymi skrzydłami tylnymi o większej powierzchni polepszającymi zdolność szybowania bomby. Oba rodzaje bomb Paveway I i Paveway II używają prostego systemu sterującego nazywanego 'bang-bang', gdyż wychylenia przednich powierzchni sterowych mają bardzo duży skok, co powoduje bardzo gwałtowne manewry (szarpnięcia) bomby podczas opadania. Taki sposób sterowania nie wpływał znacząco na celność bomby, ale tracona w ten sposób energia rzutowała na jej zasięg skuteczny. W konsekwencji najczęściej zrzucano bomby Paveway I i II jak zwykłe bomby, po krzywej balistycznej uruchamiając system naprowadzający w końcowej fazie jej lotu w celu dokładniejszego trafienia.
W 1976 roku dla celów USAF skonstruowano nową generację bomb nazwaną Paveway III, która weszła do uzbrojenia w 1986 roku. System Paveway III wyposażony jest w bardziej wyrafinowaną głowicę naprowadzającą o szerszym polu widzenia i naprowadzaniem proporcjonalnym minimalizującym straty energii podczas korekcji kursu. Paveway III ma znacznie większy zasięg lotu i lepszą celność niż poprzedni Paveway II, ale jest też droższy co ogranicza jego użycie do ataków tylko na bardzo ważne cele. Chociaż zestaw Paveway III został opracowany do użycia z mniejszymi bombami typu Mk 82 , to niestabilność aerodynamiczna i zmniejszona efektywność takiego zestawu wymusiła jego zastosowanie tylko do większych bomb o masie 2000 funtów (909 kg) takich jak Mk 84 i BLU-109 . Zestaw naprowadzający Paveway III był także używany z bombami penetrującymi GBU-28/B podczas wojny w Zatoce Perskiej .
Zaawansowana seria Paveway IV została zaprojektowana dla kontrahentów zagranicznych takich jak brytyjski RAF .
Obecnie używane przez armię amerykańską zestawy Paveway zostały zmodyfikowane poprzez dodanie modułu odbiornika GPS zwiększającego skuteczność broni przy złych warunkach pogodowych.
Obecnie używane systemy serii Paveway:
- GBU-10 Paveway II z bombą Mk 84 o masie 2000 lb (909 kg)
- GBU-12 Paveway II z bombą Mk 82 o masie 500 lb (227 kg)
- GBU-16 Paveway II z bombą Mk 83 o masie 1000 lb (454 kg)
- GBU-24 Paveway III z bombą Mk 84 o masie 2000 lb (909 kg)
- GBU-27 Paveway III z bombą penetrującą BLU-109 o masie 2000 lb (909 kg)
- Paveway IV z bombą o masie 227 kg
Producentem bomb typu Paveway jest Raytheon . Podobny system naprowadzający JDAM produkuje Boeing .

