Neoklasycyzm
Neoklasycyzm (neo- + klasycyzm – łac. classicus ‘pierwszorzędny’) – zespół różnorodnych tendencji w sztuce , literaturze , muzyce i architekturze nawiązujących do nurtu klasycystycznego , renesansu lub baroku , pojawiających się na przestrzeni wieków XIX i XX.
Spis treści |
[ edytuj ] Literatura
Neoklasycyzm, czy też klasycyzm współczesny, był kierunkiem w dwudziestowiecznej poezji nawiązującym do antyku, klasycyzmu, a także baroku. W literaturze francuskiej przedstawicielami neoklasycyzmu byli Paul Valéry i James Tissot , w angielskiej – Thomas Stearns Eliot , w rosyjskiej tzw. akmeiści , a w polskiej m.in. Czesław Miłosz , Zbigniew Herbert , Mieczysław Jastrun , Jarosław Marek Rymkiewicz . [1]
Neoklasycyzm oparty jest na ideale czystej poezji , czyli niezależnej od treści życiowej[ potrzebne źródło ]; liryka intelektualna, pełna aluzji filozoficznych w formie nawiązywania do klasycznych wzorców.
[ edytuj ] Muzyka
Terminem neoklasycyzm określa się tendencje klasycyzujące pojawiające się w drugiej połowie XIX wieku ( Johannes Brahms , Max Reger , César Franck ), lecz przede wszystkim kierunek dominujący w muzyce lat międzywojennych [2] , nawiązujący do muzyki z czasów sprzed romantyzmu, a głównie do baroku. Głównymi przedstawicielami neoklasycyzmu w XX wieku byli Igor Strawinski , Paul Hindemith , Arthur Honegger . Uważali oni, że zadaniem muzyki nie jest komentowanie świata ani oddziaływanie na emocje, lecz tworzenie piękna wyłącznie muzycznego, a więc opartego na jasnej formie i mistrzowskiej technice kompozytorskiej. [3] Kierunek został zainicjowany w muzyce włoskiej, najpierw zdominował Włochy i Francję. Za sprawą Nadii Boulanger , u której uczyło się bardzo wielu muzyków z Polski i Stanów Zjednoczonych, zyskał dominującą pozycję także w tych krajach. Stanowił opozycję wobec neoromantyzmu , impresjonizmu i ekspresjonizmu . Zob. też Neoklasycyzm (styl muzyczny)
[ edytuj ] Sztuki plastyczne
Neoklasycyzm w architekturze, rzeźbie i malarstwie jest synonimem klasycyzmu. [4] Kontynuował on w drugiej połowie XVIII i pierwszej połowie XIX wieku konserwatywne tendencje stanowiąc opozycję do romantyzmu . Nawiązywał do sztuki antyku greckiego i rzymskiego oraz sztuki włoskiego renesansu .
W XX wieku tendencje klasycyzujące pojawiające się wśród artystów awangardowych określano mianem nowego klasycyzmu, nowoczesnego klasycyzmu, klasycyzmu awangardowego czy też neoklasycyzmu [5] . Były one reakcją na mnożące się w szybkim tempie nowe koncepcje plastyczne. Występowały także przeciwko degradacji klasycznych wzorców przez akademizm . Krytycy sztuki i artyści widzieli w tym nurcie nową postawę wobec sztuki dawnych mistrzów. Pragnęli jej realizacji nie w powrocie do tematyki antycznej, kopiowania dawnych motywów, ale w poszukiwaniu porządku i równowagi w kompozycjach plastycznych [5] . Takiej harmonii brakowało, zdaniem zwolenników nowego prądu, dziełom fowistów czy impresjonistów . Tendencje klasycyzujące wystąpiły m.in. w twórczości Picassa , Maurice'a Denis , Giorgia de Chirico . W sztuce polskiej rozwijali je m.in. artyści Rytmu i Wileńskiego Towarzystwa Artystów Plastyków, Felicjan Szczęsny Kowarski , Leonard Pękalski , Tadeusz Tolwiński , Bohdan Pniewski , Zygmunt Mączeński , Adolf Szyszko-Bohusz . [5]
Do antyku, klasycyzmu czy renesansu sięgali również artyści działający na polu sztuki oficjalnej w państwach totalitarnych (np. socrealizm ). Figuratywna, monumentalna sztuka w konwencji realizmu ujętego w klasycyzujące formy była tam narzędziem propagandy.
[ edytuj ] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Encyklopedia PWN: neoklasycyzm w literaturze.
- ↑ Encyklopedia PWN: neoklasycyzm w muzyce.
- ↑ D. Gwizdalanka Przemiany kultury muzycznej w XX wieku, Kraków 2011, s. 6.
- ↑ Encyklopedia PWN: neoklasycyzm w sztukach plastycznych.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Dorota Szczuka, Wołanie o ład. Krytyka artystyczna wobec klasycyzujących tendencji w sztuce lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Roczniki Humanistyczne , Tom XLVI, zeszyt 4 – 1998

