Kazimierz Tumidajski – Wiki

Kazimierz Tumidajski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji , szukaj

Kazimierz Tumidajski ps. "Marcin", "Grabowski", "Edward" (ur. 28 lutego 1897 w Radłowie , zamordowany 4 lipca 1947 w Skopinie pod Riazaniem ) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego , mianowany pośmiertnie do stopnia generała brygady .

[ edytuj ] Rodzina

Pochodził z wielodzietnej rolniczej rodziny - miał dziewięcioro rodzeństwa [1] . Jego najstarszy brat Aleksander brał udział w walkach o Lwów i zginął 9 stycznia 1919 pod wsią Skiernice [2] .

Jego syn, Leszek Tumidajski, żołnierz Kedywu , 3 grudnia 1943 został rozstrzelany w publicznej egzekucji w Warszawie na ulicy Puławskiej. Córka Wanda, członek Szarych Szeregów , w 1944 została wywieziona do Ravensbrück (przeżyła wojnę) [3] .

[ edytuj ] Działalność niepodległościowa

Kształcił się w gimnazjum w Tarnowie , uciekł z domu i zgłosił się do 2 Pułku Piechoty Legionów [4] . Walczył w Karpatach i Besarabii . W październiku 1917 po kryzysie przysięgowym został internowany. Następnie wcielony do Cesarskiej i Królewskiej Armii , z której zdezerterował . Od marca 1918 był członkiem Oddziału Lotnego Lisa Kuli Polskiej Organizacji Wojskowej .

[ edytuj ] Służba w Wojsku Polskim

Od listopada 1918 służył w 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej . W latach 1919 - 1920 walczył z bolszewikami . Odznaczony został Krzyżem Virtuti Militari i czterokrotnie Krzyżem Walecznych . Od stycznia 1919 w Sztabie Frontu Wołyńskiego oraz Oddziale II Sztabu 3 Armii i Grupy Operacyjnej gen. Rydza Śmigłego .

Po zakończeniu wojny ukończył kurs dowódców kompanii w Rembertowie , po czym pełnił służbę w Batalionie Zapasowym 6 Pułku Piechoty Legionów w Płocku , Sztabie Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu i Departamencie I Piechoty M.S.Wojsk. . W 1934 był kwatermistrzem 36 pp LA, a potem dowódcą 3 batalionu w 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku .

W kampanii wrześniowej 1939 dowodzony przez niego III batalion 2 pspodh. włączony został w skład 156 Pułku Piechoty Rezerwowego ppłk Waleriana Młyńca . Walczył koło Bochni , Wiśnicza i w lasach radłowskich , gdzie został rozbity i 9 września rozpuszczony przez dowódcę. Sam Tumidajski w cywilnym ubraniu przedostał się do Radłowa i Tarnowa [5] .

[ edytuj ] Działalność konspiracyjna

Na początku 1940 został inspektorem Związku Walki Zbrojnej w Tarnowie , a następnie zastępcą komendanta Obszaru Południowego Związku Walki Zbrojnej w Krakowie . Wiosną 1941 przeniesiony został do Lublina i mianowany szefem Sztabu Lubelskiego Okręgu Armii Krajowej .

W 1942 spotkał się z Michałem Rolą-Żymierskim , który przedstawił mu swoją prośbę o przyjęcie do Armii Krajowej w stopniu sprzed degradacji. Wkrótce po spotkaniu, które odbyło się w mieszkaniu rodzinnym, zostali aresztowani przez Gestapo przebywający w nim córka Wanda i syn Leszek.

Od 1 stycznia 1943 do 4 sierpnia 1944 był komendantem Lubelskiego Okręgu AK. W 1944 organizował akcję "Burza" na terenie Lubelszczyzny .

Po wkroczeniu Armii Sowieckiej na Lubelszczyznę spotkał się z gen. Zygmuntem Berlingiem lecz nie wyraził zgody na wcielenie podległych mu oddziałów do 1 Armii Wojska Polskiego . Zdecydował się na rozbrojenie oddziałów.

[ edytuj ] Uwięzienie i śmierć

27 lub 28 lipca tego roku został aresztowany przez NKWD w siedzibie komendy Okręgu Lubelskiego Armii Krajowej w Lublinie przy ulicy Górnej i przewieziony do Moskwy [6] . Więziony w więzieniu Lefortowo, później w Charkowie , a następnie w obozie w Diagilewie koło Riazania . Nie zostały mu postawione żadne zarzuty. Rodzina aresztowanego nie została powiadomiona o miejscu jego uwięzienia; szukającą kontaktu z mężem żonę Janinę Tumidajską na cztery miesiące aresztowano [6] . Janina Tumidajska skomentowała to tak:

Quote-alpha.png
Obóz rosyjski był gorszy od niemieckiego w tym sensie, iż nie wolno było porozumiewać się z rodziną. Córka z Ravensbrück pisała do mnie raz na miesiąc i ode mnie otrzymywała odpowiedź, a od męża przez trzy lata nie dostałam ani jednego oficjalnego listu - wpadł tam człowiek jak kamień w wodę [7] .

W marcu 1945 miał być świadkiem w procesie gen. Leopolda Okulickiego ale z powodu "złych warunków atmosferycznych" nie został doprowadzony na rozprawę. W obozie był przywódcą strajku głodowego. 4 lipca 1947 w szpitalu NKWD w Skopinie pod Riazaniem, podczas przymusowego karmienia został uduszony. Tam też został pochowany na cmentarzu przyszpitalnym w anonimowej (numerowanej) mogile [8] . Oficjalne zaświadczenie władz sowieckich jako przyczynę śmierci wskazywało arteriosklerozę .

[ edytuj ] Pamięć

Wieloletnie starania córki generała Wandy Tumidajskiej-Styrczuli o ekshumację ciała ojca zostały zwieńczone dopiero 18 lipca 1991, dzięki pomocy Stowarzyszenia "Memoriał", Oddział w Riazaniu, a także konsula generalnego Michała Żórawskiego. Starania tego ostatniego doprowadziły do tego, że strona rosyjska wzięła na siebie koszty ekshumacji, choć nie miała takiego prawnego obowiązku. Z kolei transport ciała do Polski nastąpił dzięki uprzejmości dyrektora generalnego PLL LOT Klimaszewskiego, który zgodził się na bezpłatne użyczenie samolotu [9] .

Pogrzeb, który odbył się 14 września 1991 na Cmentarzu Wojskowym w Lublinie miał charakter uroczysty, przybyli nań m.in. biskup polowy Wojska Polskiego, kompania honorowa Wojska Polskiego, kombatanci [10] .

Postanowieniem Nr W.111-48-94 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Wałęsy z dnia 28 września 1994 mianowany został za szczególne zasługi w działalności konspiracyjnej i w walce zbrojnej z niemieckim okupantem, pośmiertnie, do stopnia generała brygady [11] .

Śledztwo prowadzone przez lubelski IPN w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności Tumidajskiego oraz pozbawienia go życia zostało w 2006 roku umorzone z powodu niewykrycia sprawców. Ich wykrycie nie było możliwe z uwagi na fakt, że rosyjska prokuratura odmówiła polskim śledczym pomocy prawnej w tej sprawie tłumacząc, że ew. zabójstwo Tumidajskiego byłoby zbrodnią pospolitą i jako takie uległoby przedawnieniu [12] .

[ edytuj ] Awanse

[ edytuj ] Ordery i odznaczenia

[ edytuj ] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 394. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  2. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 399. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  3. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 406. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  4. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 396. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  5. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 403. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  6. ↑ 6,0 6,1 J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 416. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  7. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 420. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  8. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 438, 455. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  9. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 451-453. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  10. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 457. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  11. ↑ Postanowienie Nr W.111-48-94 Prezydenta RP z dnia 28 września 1994 r.
  12. ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 458-460. ISBN 978-83-7510-373-1 . 
  13. ↑ Ordery i odznaczenia za zasługi dla Rzeczypospolitej . prezydent.pl, 2011-09-13. [dostęp 2011-09-17].

[ edytuj ] Bibliografia

  • H. P. Kosk, "Generalicja Polska", t. 2, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 2001.
  • "Po latach powrócił do Ojczyzny", Polska Zbrojna z 13 września 1997
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 39, 566.
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 134, 205.
| HOME | wikipedia | quady
Kaczyński: W żadnym wypadku tego nie akceptujemy
PiS nie zgadza się na podwyższenie wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn - powtórzył prezes partii Jarosław Kaczyński. Jak mówił, nie chodzi o to, aby zabraniać ludziom pracy do 67. roku życia, ale o to, by było to dobrowolne.
Jest zgoda sądu na ekstradycję Ignatienki do Rosji
Sąd w Nowym Sączu zgodził się na ekstradycję do Rosji byłego zastępcy prokuratora obwodu moskiewskiego Aleksandra Ignatienki, ściganego m.in. za przestępstwa korupcyjne.
"To spotkanie z niewiadomą" - dowiercili się do jeziora
Rosjanie dowiercili się do jeziora Wostok - największego w Antarktyce, izolowanego od milionów lat od wpływu środowiska zewnętrznego - potwierdził w środę rosyjski Instytut Badań Arktycznych i Antarktycznych.
Ministerstwo kultury ujawnia kolejne instrukcje ws. ACTA
Ministerstwo kultury ujawniło dziś sześć kolejnych instrukcji dla polskiej delegacji, która w 2009 i 2010 r. brała udział w negocjacjach ws. umowy ACTA. Mowa jest w nich m.in. o potrzebie zapewnienia przejrzystości międzynarodowych negocjacji ws. ACTA.
Gowin do Służby Więziennej: Macie we mnie orędownika
Macie we mnie orędownika nowoczesnych rozwiązań w więziennictwie - powiedział minister sprawiedliwości Jarosław Gowin, zwracając się do funkcjonariuszy Służby Więziennej w dniu jej święta. Uważa on, że Służba Więzienna prawidłowo wypełnia swe zadania.