Jakobini

Jakobini (Jacobins) – lewicowy klub polityczny działający w rewolucyjnej Francji . Został założony w 1789 w Paryżu jako Klub Bretoński. 10 sierpnia 1790 roku został przemianowany na Stowarzyszenie Przyjaciół Konstytucji (Société des amis de la Constitution). U szczytu swojej potęgi klub posiadał setki kapituł rozsianych po całej Francji z całkowitą liczbą członków ok. 400 tys. Po upadku Robespierre'a klub został zlikwidowany.

Początkowo opowiadający się za monarchią konstytucyjną , jednak na drodze radykalizacji skłaniający się ku proklamacji republiki. Wynikało to z wewnętrznego podziału w partii i wyodrębnienia się feuillantów . Zwolennicy koncepcji republikańskiej z Maximilienem Robespierre'em na czele nadawali ton dalszej polityki ugrupowania. Do kolejnego podziału wewnętrznego doszło w obliczu wypowiedzenia przez Francję wojny Austrii . Jedni uważali, że należy szerzyć ideę rewolucji całemu światu, umacniając tym samym zdobycze rewolucji ( żyrondyści ). Obóz drugi z Robespierre'em na czele twierdził, iż Francja nie jest jeszcze na to gotowa. Po proklamowaniu Republiki klub przemianowano na Stowarzyszenie Przyjaciół Wolności i Równości (Société des amis de la liberté et de l'égalité).

Jakobini wykorzystując malejące poparcie społeczeństwa dla rządzących żyrondystów z powodu niepowodzeń na froncie zdecydowali się obalić rząd. Zastosowali totalną mobilizację ludzi i środków w wojnie z Austrią i jej koalicją ( Prusy , potem także Wielka Brytania , Hiszpania , Niderlandy i inne mniejsze państwa) oraz terror w walce wewnętrznej. Na początku czerwca 1793 aresztowano wielu przywódców żyrondystów i wprowadzono rewolucyjną dyktaturę . Odtąd mieli nieograniczone wpływy w Komitecie Ocalenia Publicznego . W okresie tym dokonali wielu aktów ludobójstwa. Doprowadziło to do spadku popularności ugrupowania. 27 lipca 1794 krwawa dyktatura jakobinów została obalona. Klub jakobinów został rozwiązany przez Konwent Narodowy , jego przywódców stracono, a ocalałych członków jeszcze przez wiele lat prześladowano.

Przydomek "jakobini" pochodzi od miejsca obrad w klasztorze zakonu dominikanów (zwanych jakobinami) w Paryżu (tam między innymi pochowano królową Francji - Klemencję Węgierską i renesansowego myśliciela politycznego Tommaso Campanellę ).

Czołowi liderzy klubu jakobinów (po podziałach):

• Maximilien Robespierre (przewodniczący)
• Antoine Louis Saint-Just
• Georges Couthon
• François Boissel
• Joseph Fouché
• Jean Marie Collot d'Herbois
• Augustin Robespierre
• Jacques Nicolas Billaud-Varenne
• Joseph Lebas
• Jean Lambert Tallien
• François Hanriot
• Pierre Antoine Antonelle
• Jean Baptiste Fleuriot
• Antoine Simon
• Paul François Barras
• Jean Baptiste Carrier
• Antoine Salicetti
• Gaspard Monge

Jakobinami nazywali członkowie konfederacji targowickiej polskich wyznawców radykalnej polityki rewolucyjnej - podczas insurekcji kościuszkowskiej . Ich czołowymi przedstawicielami byli Hugo Kołłątaj , Jakub Jasiński i Józef Zajączek .

Ciekawostka

Członkiem zagranicznym klubu jakobinów został 24 grudnia 1790 późniejszy twórca konfederacji targowickiej , Stanisław Szczęsny Potocki .