Historia Polski (1944-1989)
 |
| Historia Polski Chronologia |
| do 1138 |
| 1138-1320 |
| 1320-1386 |
| 1386-1492 |
| 1492-1572 |
| 1572-1697 |
| 1697-1795 |
| 1795-1831 |
| 1831-1914 |
| 1914-1918 |
| 1918-1939 |
| 1939-1945 |
| 1944-1989 |
| od 1989 |
| Kalendarium |
| Portal: Historia |
Historia Polski (1944-1989) - okres w dziejach państwa polskiego, obejmujący okres komunizmu od 1944 r., poprzez powstanie PRL , aż do obrad Okrągłego Stołu w 1989 r.
W lipcu 1944 powołano w Moskwie Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego [1] (od grudnia 1944 r. Rząd Tymczasowy RP ), a w czerwcu 1945 powstał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej , zdominowany przez komunistów . Zachodnie mocarstwa cofnęły uznania rządowi RP na uchodźstwie.
Po wyeliminowaniu legalnej opozycji ( PSL ), sfałszowaniu referendum w 1946 r. i wyborów w 1947 [2] , oraz pokonaniu zbrojnego podziemia ( WiN , NSZ , NZW ) i usunięciu w roku 1948 grupy Władysława Gomułki lansującej tak zwaną polską drogę do socjalizmu ("odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne") nastąpiło umocnienie totalitarnego systemu rządów ( stalinizacja ).
Dokonywano jednoczenia na warunkach komunistów organizacji politycznych i społecznych między innymi w 1948 r. z połączenia PPR i PPS powstała PZPR [3] natomiast rok później ze Stronnictwa Ludowego i resztek PSL powstało Zjednoczone Stronnictwo Ludowe .
Eliminowano potencjalnych i faktycznych przeciwników władzy (wzmożony terror Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego), zacieśniono związek z blokiem krajów zdominowanych przez ZSRR (od 1949 członkostwo w RWPG , od 1955 w Układzie Warszawskim).
W gospodarce system nakazowo-rozdzielczy, eliminacja sektora prywatnego ("bitwa o handel"), próba kolektywizacji gospodarki chłopskiej, forsowna rozbudowa przemysłu ciężkiego, wielkie nakłady na wojsko oraz przemysł zbrojeniowy. W wyniku wydarzeń roku 1956 (poznański czerwiec, październikowe przesilenie) częściowo zmodyfikowano system polityczno-ekonomiczny (ograniczenie represji oraz rezygnacja z kolektywizacji, zwiększenie swobód obywatelskich, próba modernizacji zarządzania gospodarką).
Nie dało to jednak oczekiwanych rezultatów (nawrót do walki z Kościołem, ograniczenie swobód twórczych w nauce i kulturze). W marcu 1968 r. brutalnie stłumiono demokratyczny ruch studencki i wykorzystano w walce o władzę w PZPR do zmian i czystek personalnych połączonych z kampanią antysemicką i antyinteligencką (marcowe wydarzenia) [4] .
W sierpniu 1968 r. Ludowe Wojsko Polskie uczestniczyło w interwencji państw Układu Warszawskiego w Czechosłowacji [5] . Po kryzysie politycznym w grudniu 1970 r. (grudniowy bunt robotników na Wybrzeżu) władzę przejęła ekipa Edwarda Gierka. Przyjęto koncepcję tak zwanej strategii przyspieszonego rozwoju społeczno-gospodarczego Polski. Program ten (finansowany kredytami zagranicznymi) w warunkach nieefektywnego systemu ekstensywnej gospodarki zakończył się jej załamaniem i ogromnym zadłużeniem zagranicznym, czemu towarzyszyły strajki i manifestacje (czerwcowy protest robotniczy w 1976 ). Powstała niezależna opozycja demokratyczna ( KOR [6] , ROPCiO [7] , KPN [8] ), którą umocnił w 1978 r. wybór Karola Wojtyły [9] na papieża i jego wizyta w Polsce ( 1979 ) [10] .
Gwałtowne zaostrzenie się kryzysu gospodarczego przyspieszyło wybuch w lipcu i sierpniu 1980 r. masowych strajków w całym kraju (głównie centra na Wybrzeżu i Śląsku), zakończonych podpisaniem porozumień społecznych. Powstał NSZZ "Solidarność " (10 milionów członków w tym przewodniczący Lech Wałęsa ) [11] . Wobec zagrożenia monopolu władzy i radykalizacji żądań społeczeństwa władze wprowadziły 13 grudnia 1981 r. stan wojenny w całym kraju [12] .
Internowano wielu działaczy "Solidarności" a sam związek zdelegalizowany w październiku 1982 działał w konspiracji.
W grudniu 1982 zawieszono, a 22 lipca 1983 r. zniesiono stan wojenny [11] . Władzom nie udało się zrealizować koncepcji porozumienia narodowego. W maju i sierpniu 1988 wybuchały strajki, natomiast w grudniu 1988 r. utworzono Komitet Obywatelski "Solidarność".
Następnie przeprowadzono rozmowy obozu rządzącego z częścią opozycji (głównie "Solidarność") w sprawie demokratyzacji ustroju politycznego i społecznego oraz naprawy systemu gospodarczego Polski (porozumienie Okrągłego Stołu w lutym i kwietniu 1989 r. [13] ).
W kwietniu 1989 zarejestrowano NSZZ "Solidarność ", a w czerwcu tego samego roku odbyły się częściowo demokratyczne wybory do parlamentu [14] . "Solidarność" odniosła zwycięstwo, powstał rząd złożony między innymi z przedstawicieli dotychczasowej opozycji (premier Tadeusz Mazowiecki ) [15] .
Przypisy
- ↑ Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN)
- ↑ Praca zbiorowa: Czarna Księga Komunizmu. Warszawa: Pruszyński, 1999, s. 353. ISBN 83-7180-326-5 .
- ↑ Praca zbiorowa: Czarna Księga Komunizmu. Warszawa: Pruszyński, 1999, s. 355. ISBN 83-7180-326-5 .
- ↑ Marzec 68. Pożegnania i powroty. Warsztaty dokumentalne
- ↑ Telewizja to emocje. Także Jaruzelskiego - Polska
- ↑ KOR
- ↑ ROPCiO - Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela
- ↑ KPN - Konfederacja Polski Niepodległej
- ↑ 31. rocznica wyboru Karola Wojtyły na papieża
- ↑ Pielgrzymka - Wiwi - 2 czerwca 1979
- ↑ 11,0 11,1 http://www.nszz.pwr.wroc.pl/nszz/13grudzien.html
- ↑ :: Oficjalna strona gen. Wojciecha Jaruzelskiego
- ↑ 20. rocznica Okrągłego Stołu
- ↑ 19. rocznica kontraktowych wyborów do Sejmu
- ↑ 20 lat temu Tadeusz Mazowiecki został premierem - Historia - Fakty w INTERIA.PL - śledztwa IPN, wojny, archeologia, historia Polski, I i II Wojna Światowa
| Kaczyński: W żadnym wypadku tego nie akceptujemy | ||
PiS nie zgadza się na podwyższenie wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn - powtórzył prezes partii Jarosław Kaczyński. Jak mówił, nie chodzi o to, aby zabraniać ludziom pracy do 67. roku życia, ale o to, by było to dobrowolne.
|
||
| Jest zgoda sądu na ekstradycję Ignatienki do Rosji | ||
Sąd w Nowym Sączu zgodził się na ekstradycję do Rosji byłego zastępcy prokuratora obwodu moskiewskiego Aleksandra Ignatienki, ściganego m.in. za przestępstwa korupcyjne.
|
||
| "To spotkanie z niewiadomą" - dowiercili się do jeziora | ||
Rosjanie dowiercili się do jeziora Wostok - największego w Antarktyce, izolowanego od milionów lat od wpływu środowiska zewnętrznego - potwierdził w środę rosyjski Instytut Badań Arktycznych i Antarktycznych.
|
||
| Ministerstwo kultury ujawnia kolejne instrukcje ws. ACTA | ||
Ministerstwo kultury ujawniło dziś sześć kolejnych instrukcji dla polskiej delegacji, która w 2009 i 2010 r. brała udział w negocjacjach ws. umowy ACTA. Mowa jest w nich m.in. o potrzebie zapewnienia przejrzystości międzynarodowych negocjacji ws. ACTA.
|
||
| Gowin do Służby Więziennej: Macie we mnie orędownika | ||
Macie we mnie orędownika nowoczesnych rozwiązań w więziennictwie - powiedział minister sprawiedliwości Jarosław Gowin, zwracając się do funkcjonariuszy Służby Więziennej w dniu jej święta. Uważa on, że Służba Więzienna prawidłowo wypełnia swe zadania.
|
