Familia (stronnictwo)
Familia – nazwa stronnictwa, powstałego w połowie XVIII wieku , zgrupowanego wokół magnackich rodów Czartoryskich i Poniatowskich , dążącego do wprowadzenia reform społeczno-ustrojowych w Rzeczypospolitej .
Spis treści |
[ edytuj ] Skład Familii
Przywódcą stronnictwa był kanclerz wielki litewski Michał Fryderyk Czartoryski . Prominentnymi członkami Familii we wczesnym okresie byli: wojewoda ruski August Aleksander Czartoryski , generał ziem podolskich Adam Kazimierz Czartoryski , podkomorzy koronny Kazimierz Poniatowski , generał austriacki Andrzej Poniatowski , Michał Jerzy Poniatowski , Stanisław Poniatowski , Michał Kazimierz Ogiński , hetman wielki litewski Michał Józef Massalski , biskup wileński Ignacy Jakub Massalski , wojewoda pomorski Paweł Michał Mostowski , podskarbi wielki litewski Jerzy Detloff Flemming , wojewoda inowrocławski Andrzej Hieronim Zamoyski , strażnik wielki koronny Stanisław Lubomirski , biskup płocki Hieronim Antoni Szeptycki i biskup kujawski Antoni Kazimierz Ostrowski .
[ edytuj ] Wczesny okres działalności
W roku 1754 Familia przeszła do opozycji wobec dworu Augusta III Sasa . Jego rywalem był obóz staroszlachecki (hetmański) pośród którego najważniejsi działacze to późniejsi prominentni uczestnicy Konfederacji targowickiej : Stanisław Szczęsny Potocki , Franciszek Ksawery Branicki i Seweryn Rzewuski , popierani w początkowym okresie przez Francję i wspierający kandydaturę do polskiego tronu syna Augusta III, a po jego śmierci wolną elekcję.
[ edytuj ] Sejm konwokacyjny 1764 roku
W oparciu o przeprowadzony z pomocą wojsk rosyjskich zamach stanu Familia postanowiła podjąć próbę reform ustroju Rzeczypospolitej. Ich celem miało być usprawnienie centralnej władzy królewskiej i ukrócenie anarchii, wynikającej z nadużywania "wolności" szlacheckich, np. likwidacja liberum veto w sejmie. Domagali się usprawnienia działalności sejmów oraz reform skarbowo-wojskowych, a także podatkowych.
Na początku 1764 przywódcy Familii Andrzej Hieronim Zamoyski i August Aleksander Czartoryski poprosili Katarzynę II o wprowadzenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej w celu wsparcia ich w starciach z wojskami partii hetmańskiej poparcia elekcji jej kandydata do tronu polskiego. Nastąpiła wkrótce interwencja rosyjska w ilości 7 tys. żołnierzy, a prywatne wojska Czartoryskich przeszły na żołd rosyjski. W konsekwencji odbył się w dniach 7 maja-23 czerwca 1764 w Warszawie Sejm konwokacyjny dla przygotowania elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego, który jednocześnie przeprowadził szereg ważnych reform ustroju I Rzeczypospolitej. Między innymi zlikwidowano cła prywatne, wprowadzono cło generalne do skarbu państwowego, zniesiono liberum veto w głosowaniu w sprawach skarbowych i wojskowych, wprowadzono zakaz przysięgania posłów na instrukcje poselskie, ujednolicono system miar i wag, zniesiono jurydyki i serwitoriaty oraz inne. W 1766 sejm Czaplica i w 1768 roku Sejm Repninowski obaliły większość wprowadzonych zmian ustrojowych wprowadzonych na sejmie konwokacyjnym w 1764 .

