Eukarionty
| Eukarionty | |
|---|---|
 Przykłady organizmów jądrowych (od góry: murarki ogrodowe , borowik szlachetny , zielenica , szympans , jaskier , orzęska )
|
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Nazwa systematyczna | |
| Eucaryota Whittaker & Margulis , 1978 |
|
| Supergrupy | |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Eukarionty, eukariota, eukarioty, organizmy eukariotyczne (Eucaryota, Eukarya), określane też jako jądrowce, jądrowe, organizmy jądrowe, karioty, kariota (Karyobionta) – organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami , co jest jednym z elementów odróżniających je od prokariotów . Jądro komórkowe odgraniczone jest od cytoplazmy podwójną błoną białkowo–lipidową. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów ευ ("dobry", "prawdziwy") i κάρυον ("orzech").
W zależności od ujęcia systematycznego jądrowce są traktowane jako domena , królestwo , nadkrólestwo , lub cesarstwo . Najpopularniejszą z tych kategorii systematycznych jest obecnie domena. Do eukariotów zalicza się wszystkie organizmy komórkowe, z wyjątkiem bakterii i archeowców , a więc prokariotów. Szacunki dotyczące liczby gatunków w obrębie tej grupy wahają się pomiędzy 5 a 10 mln [1] [2] . Według analiz przeprowadzonych przez naukowców z Census of Marine Life , opublikowanych w sierpniu 2011 roku liczba ta wynosi 8, 7 (±1, 3) mln [3] , z czego naukowo opisane zostały mniej niż dwa miliony [2] .
Komórki eukariotyczne są z zasady znacznie większe od prokariotycznych. Choć zmienność rozmiarów i jednych i drugich jest bardzo duża (najmniejsze eukarioty mają rozmiar mniejszy niż 1µm), "typowe" proporcje objętości są rzędu tysiąc do jednego.
Spis treści |
[ edytuj ] Ewolucja
Prawdopodobnie organizmy eukariotyczne wywodzą się z prokariotycznych archeonów , jednak ich wczesne dzieje ewolucyjne są słabo znane. Uznaje się za możliwe, że po prokariotycznych jeszcze przodkach wczesne jądrowce odziedziczyły zdolność do ruchu ameboidalnego i fagocytozy , lecz znacznie ją udoskonaliły. Głównym jednak "wynalazkiem" była reorganizacja materiału genetycznego . Komórka eukariotyczna zawiera wielokrotnie więcej materiału genetycznego niż prokariotyczna, dzięki czemu jest w stanie produkować więcej typów białek i ma potencjalnie nieograniczone możliwości regulacji. Materiał genetyczny występuje tu w postaci wielu skupionych w jądrze chromosomów . Są to liniowe fragmenty DNA związanego z licznymi białkami , które chronią go, powielają i precyzyjnie sterują ekspresją. Komórki eukariotyczne posiadają wiele organelli – zarówno analogiczne do występujących u prokariotów np. rybosomy czy chromosomy (odpowiadające bakteryjnemu genoforowi ), jak i takie, których u żadnych prokariotów nie ma. Do tych drugich należy retikulum endoplazmatyczne wraz z błoną jądrową oraz mitochondria i plastydy (np. chloroplasty ). Przynajmniej te dwa ostatnie pochodzą ze stosunkowo późnej w skali ewolucyjnej endosymbiozy komórek wczesnych jądrowych z bakteriami i sinicami . Wreszcie około miliarda lat temu komórki eukariotyczne wykształciły możliwość rozmnażania drogą płciową, co jeszcze bardziej zwiększyło ich możliwości ewolucyjne.
[ edytuj ] Podział systematyczny
Podział naturalny jądrowców przysparza wiele problemów z powodu niejasności w pokrewieństwie wielu grup systematycznych. Dawniejsze wnioskowanie o relacjach między poszczególnymi grupami na podstawie podobieństwa (głównie morfologicznego i anatomicznego ) skutkowało wieloma błędami w związku z trudnością identyfikowania wpływu konwergencji i wtórnego upraszczania budowy. Od lat 80. XX wieku zaznaczył się wyraźny postęp w systematyce jądrowców. Wynika on z uwzględnienia takich źródeł o pokrewieństwie jak podobieństwo rRNA , grzebieni mitochondrialnych i aktyny . Mimo że wciąż wiele grup jądrowców oczekuje na ustalenie powiązań filogenetycznych, znane obecnie relacje pokrewieństwa pozwalają na wyróżnienie sześciu " supergrup " i określenie należących do nich linii rozwojowych [4] [5] [6] :
- Opisthokonta
- Fungi Linnaeus, 1753 emend. Cavalier-Smith, 1981, 1987 – grzyby
- Basidiomycota de Barry, 1866, emend. Schaffer, 1975 – podstawczaki
- Uredinomycetes Swann i Taylor, 1995 – rdzaki
- Ustilaginomycetes Bower, Oberw i Vanky, 1997 – głownie
- Ascomycota Barkeley, 1857 – workowce
- Microsporidia Balbiani, 1882 – mikrosporydia
- Glomeromycota Schussler i in., 2001 – grzyby mikoryzowe
- Zygomycota Fischer, 1892, emend. Benjamin, 1979, emend. Benny i in., 2001 – sprzężniowce
- Chytridiomycetes de Barry, 1863, emend. Sparrow, 1958, emend. Cavalier-Smith, 1981 – skoczkowce
- Ichthyosporea Cavalier-Smith T., 2003 , zwane też jako Mesomycetozoa Mendoza i in., 2002, emend Adl. i in., 2005
- Filasterea Shalchian-Tabrizi, K., M. A. Minge, M. Espelund, R. Orr, T. Ruden, K. S. Jakobsen, and T. Cavalier-Smith. 2008.
- Choanoflagellata Kent, 1880 – wiciowce kołnierzykowe
- Metazoa Haeckel, 1874 – zwierzęta (wielokomórkowce)
- Porifera Grant, 1836 – gąbki
- Trichoplax von Schultze, 1883 – płaskowce
- Mesozoa van Beneden, 1877 – wielokomórkowce pośrednie (planulopodobne)
- Animalia Linnaeus, 1758 – zwierzęta
- Fungi Linnaeus, 1753 emend. Cavalier-Smith, 1981, 1987 – grzyby
- Amoebozoa Lühe, 1913, emend. Cavalier-Smith, 1998 ( ameby i kilka gatunków bez mitochondriów )
- Tubulinea Smirnov i in., 2005
- Flabellinea Smirnov i in., 2005
- Stereomyxida Grell, 1966
- Acanthamoebidae Sawyer i Griffin, 1975
- Entamoebidae Cavalier-Smith, 1993
- Mastigamoebidae Goldschmidt, 1907
- Pelomyxa Greef, 1874
- Eumycetozoa Zopf, 1884, emend. Olive, 1975
- Excavata
- Fornicata Simpson, 2003
- Malawimonas O'Kelly i Nerad, 1999
- Parabasalia Honigberg, 1973
- Preaxostyla Simpson, 2003
- Jakobida Cavalier-Smith, 1993, emend. Adl i in., 2005
- Heterolobosea Page i Blanton, 1985
- Euglenozoa Cavalier-Smith, 1981, emend. Simpson, 1997
- Rhizaria
- Cercozoa Cavalier-Smith, 1998, emend. Adl i in., 2005
- Haplosporidia Caullery i Mesnil, 1899
- Foraminifera d'Orbigny, 1826 – otwornice
- Gromia Dujardin, 1835
- Radiolaria Müller, 1858, emend. Adl i in., 2005 – promienice
- Archaeplastida – rośliny
- Glaucophyta Skuja, 1954 – glaukocystofity
- Rhodophyceae Thuret, 1855, emend. Rabenhorst, 1863, emend. Adl i in., 2005 – krasnorosty
- Chloroplastida Adl i in., 2005 – rośliny zielone
- Chlorophyta Pascher, 1914, emend. Lewis i McCourt, 2004
- Chlorodendrales Fritsch, 1917
- Prasinophytae Cavalier-Smith, 1998, emend. Lewis i McCourt, 2004 – prazynofity
- Mesostigma Lauterborn, 1894, emend. McCourt w Adl i in., 2005
- Charophyta Karol i in., 2001, emend. Lewis i McCourt, 2004 – ramienice (wraz z roślinami telomowymi )
- Chromalveolata
- Cryptophyceae Pascher, 1913, emend. Schoenichen, 1925 – kryptomonady
- Haptophyta Hibberd, 1976, emend. Edvardsen i Eikrem, 2000 – haptofity
- Stramenopiles Patterson, 1989, emend. Adl i in., 2005 – m.in. złotowiciowce , rafidofity , różnowiciowce , brunatnice , okrzemki ,
- Alveolata Cavalier-Smith, 1991 – m.in. dinofity , apikompleksy , orzęski .
Najbardziej popularny w XX w. podział jądrowców Roberta Whittakera i Lynn Margulis z 1978 r. wyróżniał 4 niższe taksony w randze królestw :
Niedoskonałość tego podziału związana jest z parafiletycznym charakterem grupy protistów.
[ edytuj ] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Rashid M. Hassan: Ecosystems and human well-being : current state and trends : findings of the Condition and Trends Working Group. Robert Scholes, Neville Ash. Waszyngton: Island Press, Millennium Ecosystem Assessment (Program). Condition and Trends Working Group, 2005. ISBN 1559632275 . ( ang. )
- ↑ 2,0 2,1 Lech Ryszkowski: Research Centre for Agricultural and Forest Environment; Polish Academy of Sciences ( ang. ). 2006.
- ↑ Mora et al. How Many Species Are There on Earth and in the Ocean?. „PLoS Biol”. 9 (8), 2011. doi:10.1371/journal.pbio.1001127 ( ang. ).
- ↑ Adl, S.M., Simpson, A.G.B., Farmer, M., & 25 innych 2005. The new higher-level classification of eukaryotes with emphasis on the taxonomy of protists . Journal of Eukaryotic Microbiology, 52, 399-451.
- ↑ Simpson, A.G.B. & Roger, A.J. 2004.The real 'kingdoms' of eukaryotes. Current Biology 14, R693-696.
- ↑ K Shalchian-Tabrizi, MA Minge, M Espelund, R Orr i inni. Multigene phylogeny of choanozoa and the origin of animals.. „PLoS One”. 3 (5), s. e2098, 2008. doi:10.1371/journal.pone.0002098 . PMID 18461162 .
| Czeskie koleje wprowadzają przedziały tylko dla pań | ||
Państwowe Koleje Czeskie (CzD) wprowadzają w swych wagonach przedziały przeznaczone tylko dla kobiet. Mają one zapewnić paniom bezpieczniejszą i przyjemniejszą podróż.
|
||
| Kolejne kraje odwołują ambasadorów z Syrii | ||
Przybywa państw, które odwołują ambasadorów z Syrii w reakcji na przemoc, jakiej wobec opozycji nieprzerwanie dopuszcza się reżim w Damaszku. We wtorek decyzje w tej sprawie podjęły - obok Francji, Włoch, Hiszpanii i Holandii - także kraje Zatoki Perskiej.
|
||
| Ksiądz z USA: Pedofilia była od zawsze plagą Kościoła | ||
Seksualne wykorzystywanie dzieci "jest od zawsze plagą naszego społeczeństwa i naszego Kościoła" - powiedział amerykański ksiądz Stephen Rossetti podczas trwającego w Rzymie sympozjum biskupów z całego świata na temat skandalu pedofilii.
|
||
| Tomasz Lis żegna się z tygodnikiem "Wprost" | ||
Michał Kobosko zastąpi Tomasza Lisa na stanowisku redaktora naczelnego "Wprost" - zdecydował wydawca tygodnika Michał Lisiecki. Podziękował on Lisowi "za dobrze wykonywaną pracę" i życzył sukcesów w "prywatnym przedsięwzięciu mediowym".
|
||
| Ruch Palikota chce zorganizować debatę ws. Syrii z udziałem Wałęsy | ||
Klub Ruchu Palikota zamierza zorganizować w Sejmie otwartą debatę na temat sytuacji w Syrii z udziałem m.in. byłego prezydenta Lecha Wałęsy - zapowiedział wiceszef klubu Robert Biedroń. Ruch chce też, by w sprawę rozwiązania konfliktu w Syrii zaangażowało się MSZ.
|
