Encyklopedia
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi : zweryfikować treść i dodać źródła . Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu . Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Encyklopedia ( łac. encyclopaedia z stgr . ἐνκύκλιos, enkýklios – "tworzący krąg" + stgr . παιδεία, paideía – "wykształcenie") – kompendium ludzkiej wiedzy zapisane w formie zbioru haseł (słów kluczowych) z wyjaśnieniem ich znaczenia. Hasła są ułożone w pewnym logicznym porządku, zazwyczaj alfabetycznym , dzięki czemu możliwe jest szybkie odnalezienie właściwej informacji.
Encyklopedia może być powszechna, tj. starająca się ująć całą ludzką wiedzę (np. Wielka encyklopedia powszechna PWN ) lub specjalistyczna z danej dziedziny (np. Encyklopedia odkryć i wynalazków, Wyd. Arti).
Spis treści |
[ edytuj ] Historia
Często przyjmuje się, że pomysł księgi składającej się z alfabetycznie ułożonej listy haseł wraz z wyczerpującym wyjaśnieniem ich znaczenia pochodzi od Johna Harrisa , który w 1704 roku opublikował swój Lexicon technicum, aczkolwiek terminu encyklopedia w znaczeniu "całokształt wiedzy" użył po raz pierwszy w 1532 roku François Rabelais . W tytule dzieła encyklopedia pojawiła się w 1559 r. w pracy humanisty chorwackiego Pavao Skalicia (Encyclopaediae seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam profanarum epistemon).
Prace mające charakter encyklopedyczny pojawiły się już dwa tysiące lat temu i powstawały w następnych wiekach:
- Marek Terencjusz Warron – Disciplinarum libri IX (ok. 50 p.n.e. )
- Pliniusz Starszy – Historia naturalna (Historia naturalis) ( I w. )
- Panorama cesarska (皇覽 Huanglan) ( Chiny , ok. 220 )
- Izydor z Sewilli – Etymologiarum seu originum libri XX (początek VII w. )
- Al-Dżahiz – Księga zwierząt (Kitab al-chajwan) (kraje arabskie, IX w. )
- Semadewa (Indie, XII w. )
- Hemadri (Indie, XIII w. )
- Wincenty z Beauvais – Zwierciadło większe (Speculum maius) (ok. 1240 )
- Brunetto Latini – Skarbiec wiedzy (Li livres dou Tresor) (ok. 1265 )
[ edytuj ] Znane encyklopedie
Pierwszą encyklopedią powszechną była francuska Encyclopédie , której edytorami byli Jean d'Alembert i Denis Diderot . Encyklopedia ta została ukończona w 1772 roku. Liczyła ona 28 tomów , 71818 artykułów i 2885 ilustracji. Jej współautorzy są często nazywani kręgiem francuskich encyklopedystów, z których wielu zostało później współorganizatorami Wielkiej Rewolucji Francuskiej .
Równolegle z encyklopedią francuską, zaczęła powstawać Encyclopaedia Britannica , której pierwsze trzytomowe wydanie opublikowano w latach 1768 - 1771 . W 2004 pełna wersja Encyklopedii Britannica zawierała ok. 120 tysięcy artykułów, liczących razem około 44 milionów słów. Obecnie jest największym na świecie tego rodzaju wydawnictwem , liczącym 32 tomy (17 Macropaedii, 12 Micropaedii, 1 Propaedii i 2 Indeksu).
W niemieckim obszarze językowym dużym uznaniem cieszą się wydawnictwa encyklopedyczne Brockhaus .
W Polsce dominującą pozycję na rynku wydawnictw encyklopedycznych od dziesięcioleci zajmuje PWN.
[ edytuj ] Encyklopedie elektroniczne
Encyklopedia jest bardzo wygodną formą wiedzy do zaimplementowania jej w formie elektronicznej. W związku z tym, olbrzymia większość wydawnictw encyklopedycznych przechodzi powoli z wersji papierowych na wersje rozprowadzane na płytach CD-ROM lub innych tego rodzaju nośnikach . Dodatkową zaletą takiej formy rozprowadzania jest możliwość dodawania do haseł plików multimedialnych , które nie mogłyby się znaleźć w papierowej wersji.
Elektroniczne wersje encyklopedii nie muszą już w zasadzie posiadać alfabetycznego układu haseł. Hasła wyszukuje się w nich zwykle przez rozmaite automatyczne systemy wyszukiwawcze, w których można często stosować zaawansowane metody wyszukiwania za pomocą rozbudowanych wyrażeń (np. koniunkcji lub alternatywy wyrazów kluczowych). Przeszukiwanie takich encyklopedii ułatwia mechanizm hipertekstu , łączący pokrewne treściowo hasła.
Bardzo obszerną paletę elektronicznych wydawnictw encyklopedycznych, ogólnych i specjalistycznych, publikuje PWN – dzięki szybko rosnącej liczbie komputerów i niskich cenach tego rodzaju wydawnictw publikacje encyklopedyczne stają się powszechnie dostępne. Dużą popularnością cieszy się też wydawana przez Optimus Pascal Multimedia encyklopedia WIEM .
Największą encyklopedią elektroniczną na świecie pod względem liczby haseł jest anglojęzyczna wersja Wikipedii [1] [2] [3] . Natomiast liczącą najwięcej haseł encyklopedią elektroniczną w języku polskim jest polskojęzyczna Wikipedia [4] - obecnie 877 988 artykułów.
Przypisy
[ edytuj ] Zobacz też
| Dramat w Rzymie: Ojciec wrzucił synka do Tybru | ||
26-letni mieszkaniec Rzymu wrzucił do Tybru swego 16-miesięcznego synka. Poszukiwania dziecka w lodowatej wodzie rzeki nie przyniosły rezultatu. Mężczyzna został aresztowany.
|
||
| Wielka Brytania wysyła nuklearny okręt na Falklandy | ||
Brytyjska marynarka wojenna (Royal Navy) wysyła podwodny okręt klasy Trafalgar o napędzie nuklearnym w sporny rejon Falklandów; ma on dotrzeć na miejsce w przededniu 30. rocznicy wojny o Falklandy, zwane w Argentynie Malwinami, która przypada 30 kwietnia.
|
||
| O wolności w internecie na Kongresie Wolnego Internetu | ||
O liberalizacji prawa autorskiego, strategii działania w obronie wolności w internecie i możliwości zwiększenia udziału obywateli w procesie rządzenia rozmawiano w sobotę w Warszawie podczas Improwizowanego Kongresu Wolnego Internetu.
|
||
| Burmistrz Rzymu domaga się komisji śledczej ws. śnieżycy | ||
Pierwsza od 27 lat tak intensywna śnieżyca w Rzymie, do jakiej doszło w nocy z piątku na sobotę, sparaliżowała miasto. Burmistrz Gianni Alemanno apeluje do obywateli o odśnieżanie i chce powołania komisji śledczej, by wyjaśnić, dlaczego zawiodły prognozy meteorologiczne.
|
||
| Sroga zima paraliżuje Heathrow, odwołane loty | ||
Właściciel najruchliwszego europejskiego lotniska Heathrow BAA (British Airport Authority) z powodu surowej zimy odwołał jedną trzecią rejsowych lotów wyznaczonych na niedzielę. BAA obawia się opadów śniegu do 15 cm i zamarzającej mgły.
|
