Dziennikarstwo obywatelskie
Dziennikarstwo obywatelskie ( ang. citizen journalism) - rodzaj dziennikarstwa uprawianego przez niezawodowych dziennikarzy w interesie społecznym.
Jego powstanie i rozwój wiążą się z internetem , bo to medium - w przeciwieństwie do prasy , radia czy telewizji - umożliwia każdemu interaktywne współtworzenie swojej zawartości i jej masowy kolportaż . Internet pozwala na tworzenie i publikację artykułów w czasie rzeczywistym oraz wspólną pracę w sposób wirtualny dziennikarzy z całego świata.
Z dziennikarstwem obywatelskim wiążą się szczególnie informacyjne serwisy internetowe , które pozwalają internautom na współtworzenie swojej zawartości. Do popularności tego rodzaju dziennikarstwa przyczynił się utworzony w 2000 r. południowokoreański serwis Ohmynews , którego twórca ukuł termin dziennikarz-obywatel (ang. Citizen reporter). Jego sukces - a głównie dochody z reklam, z których portal wypłaca dostawcom informacji niewielkie honoraria - zachęciły koncerny medialne na całym świecie do tworzenia podobnych stron.
Spis treści |
[ edytuj ] Dziennikarstwo obywatelskie w Polsce
Za pierwszy polski serwis dziennikarstwa obywatelskiego uznawana jest polskojęzyczna wersja Wikinews , która powstała 19 lutego 2005 r. Kolejne serwisy dziennikarstwa obywatelskiego były otwierane przez profesjonalnych wydawców medialnych. W kwietniu 2006 r. Thinkmedia otworzyła serwis iThink.pl , a Polskapresse uruchomiła serwis Wiadomości24.pl . W czerwcu 2006. uruchomiona została polska wersja EIOBA.pl Na możliwość tworzenia informacji przez niezawodowych dziennikarzy nastawiły się także największe polskie portale internetowe . Jako pierwsza, Interia.pl uruchomiła w lipcu 2007 serwis Interia360.pl . Od 2006 roku rozwija się również sieć serwisów MM Moje Miasto - lokalnych portali internetowych tworzonych przez koncern Media Regionalne Sp. z o.o. (wcześniej znany pod nazwą Orkla Press Polska).
Zasięg serwisów dziennikarstwa obywatelskiego w internecie dynamicznie rośnie. W lutym 2007 wynosił on 4, 15%, natomiast już rok później wzrósł do 12, 25%. Niemal 25% czytelników tych serwisów to mieszkańcy obszarów wiejskich. [1]
Największymi (ze względu na liczbę użytkowników) serwisami dziennikarstwa obywatelskiego są:
Ponadto bardzo dynamicznie rośnie liczba serwisów dziennikarstwa obywatelskiego niezwiązanych z dużymi koncernami medialnymi.
[ edytuj ] Prawo prasowe w Polsce
Dziennikarze obywatelscy są dziennikarzami, w rozumieniu polskiego Prawa prasowego, jeżeli zajmują się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych na rzecz i z upoważnienia redakcji. [2] Oznacza to, że dziennikarzom obywatelskim przysługują takie same prawa (np. prawo dostępu do informacji) i obowiązki (np. obowiązek przestrzegania etyki zawodowej i zachowania szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów prasowych [3] ) co zawodowym dziennikarzom. W rezultacie, dziennikarze obywatelscy podlegają ochronie przed bezprawnym zmuszaniem do publikowania lub zaniechania publikowania materiałów prasowych oraz tłumieniem krytyki prasowej. Jednocześnie sami ponoszą odpowiedzialność cywilną i karną za swoje publikacje. Odpowiedzialność taką ponosi także dziennikarz będący redaktorem, w rozumieniu Prawa prasowego, nawet wówczas gdy swoją pracę wykonuje niezawodowo.
[ edytuj ] Konkursy na dziennikarzy obywatelskich roku
Co roku wiele serwisów internetowych prowadzi konkurencyjne wobec siebie konkursy na dziennikarza obywatelskiego roku. Jeden z największych to ten organizowany przez Wiadomosci24.pl .
Dziennikarze Obywatelscy 2009 Roku, wybrani głosami internautów: [4]
- miejsce – Paweł Rogaliński
- miejsce – Damian Juszczyk
- miejsce – Michał Misiorek
Dziennikarz Obywatelski 2009 Roku - głosami Kapituły Konkursu: Jolanta Paczkowska
Specjalne wyróżnienie Orange: Elżbieta Świączkowska
W konkurencyjnym konkursie, organizowanym przez portal Infotuba.pl, w 2009 roku zwyciężyli:
- Katarzyna Stępień
- AdrianS
- akademiec.pl
Istnieje jeszcze wiele innych konkursów o podobnej tematyce.
[ edytuj ] Krytyka
Dziennikarstwo obywatelskie krytykowane bywa za uogólnianie, jednostronne przedstawianie poglądów i niedochowywanie staranności w postaci umożliwienia wypowiedzenia się obu stronom opisywanej sytuacji. Podkreśla się także, że duża ilość publikacji dziennikarzy obywatelskich jest jedynie przeredagowaniem doniesień zawodowych dziennikarzy. [5]
Poddawane krytyce są także serwisy dziennikarstwa obywatelskiego tworzone przez koncerny medialne, jako służące jedynie lepszemu pozycjonowaniu stron internetowych podstawowych tytułów prasowych oraz zwiększaniu ruchu użytkowników na ich stronach . [6]
[ edytuj ] Perspektywy rozwoju
Zdaniem specjalistów dziennikarstwo obywatelskie będzie się wciąż dynamicznie rozwijać. Podkreśla się przewagę dziennikarzy obywatelskich w postaci lepszej znajomości lokalnych kontekstów zdarzeń, braku ograniczeń w postaci sztywnej linii programowej czy surowej oceny kolegiów redakcyjnych. Nie bez znaczenia jest także łatwość i szybkość zamieszczania materiałów, która może stanowić o przewadze dziennikarzy obywatelskich nad zawodowymi. [5]
Przypisy
- ↑ Megapanel PBI/Gemius: Dziennikarstwo obywatelskie w internecie ( pol. ). 2008-06-04. [dostęp 2009-09-01].
- ↑ Art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe. ( Dz. U. z 1984 r. Nr 5, poz. 24 )
- ↑ Art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe. ( Dz. U. z 1984 r. Nr 5, poz. 24 )
- ↑ Telebimy: Dziennikarstwo obywatelskie w internecie ( pol. ). [dostęp 2010-08-01].
- ↑ 5,0 5,1 Magdalena Szpunar: Dziennikarstwo obywatelskie w dobie Internetu ( pol. ). Zeszyty Naukowe Świętokrzyskiego Centrum Edukacji na Odległość, 2007. [dostęp 2009-09-01]. (.pdf)
- ↑ Piotr Waglowski: "Dziennikarstwo obywatelskie" nie istnieje, ponieważ nikt mi za to nie zapłacił ( pol. ). VaGla.pl Prawo i Internet, 2009-03-21. [dostęp 2009-09-01]. (.pdf)

