Cyprian Kreutz
Cyprian baron Belzig von Kreutz ( ros. Киприан Антонович Крейц ; 10 lipca 1777 , Rzeczyca, gubernia mińska – 13 lipca 1850 , Bukhof, gubernia kurlandzka ) – generał rosyjski , baron (od 1839 graf ).
Spis treści |
[ edytuj ] Życie prywatne
Był potomkiem kurlandzkiej rodziny pochodzenia szwedzkiego , która posiadała tytuł barona . Żonaty z Karoliną von Offenberg.
[ edytuj ] Wczesne lata
Służbę rozpoczął w Polsce , przy królu Stanisławie Auguście Poniatowskim , otrzymując stopień generał-adiutanta. W 1794 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława [1] . Od 1801 na służbie w armii rosyjskiej, początkowo w stopniu pułkownika w pułku Zubowa. Brał udział w wojnie 1805 - 1807 ; w jednej z bitew raniony 13 razy. W latach 1808 - 1809 osłaniał wybrzeże Bałtyku . 8 marca 1810 mianowany dowódcą syberyjskiego pułku dragonów.
[ edytuj ] Dalsza kariera
Brał udział w kampanii 1812 roku, walcząc pod Witebskiem , Smoleńskiem , Wiaźmą . 15 czerwca mianowany na stopień generał-majora. 30 czerwca dowodził w bitwie kawaleryjskiej pod Oszmianą , walczył również pod Borodino , gdzie był raniony czterokrotnie. Wziął udział w wielu bitwach kampanii 1813 - 1814 . W 1814 został generał-gubernatorem księstwa Szlezwiku .
11 grudnia 1824 mianowany generał-lejtnantem. Brał również udział w wojnie z Turcją ( 1828 - 1829 ), operując w Mołdawii i Bułgarii . Po wojnie wycofał się ze służby.
[ edytuj ] Powstanie listopadowe
Po wybuchu powstania listopadowego wrócił do armii i wziął udział w tłumieniu zrywu. Stanął na czele 5 Rezerwowego Korpusu Kawalerii w sile 24 szwadronów, 2 pułków kozackich i 27 dział, liczącego łącznie 6 000 żołnierzy i na jego czele wkroczył w początkach lutego 1831 roku w Lubelskie, przekraczając Bug w okolicy Uściługu [2] . Bez problemów zajął niemal całą (niebronioną) Lubelszczyznę i w połowie lutego przekroczył Wisłę pod Puławami , kierując się przez Zwoleń na Radom . Przegrał jednak starcie pod Nową Wsią i naciskany przez Józefa Dwernickiego i Juliana Sierawskiego wycofał się za Wisłę, gdzie umiejętnie szachował Dwernickiego.
Rozbicie Sierawskiego pod Kazimierzem Dolnym mogło przesądzić o klęsce Polaków na froncie południowo-wschodnim. 15 kwietnia 1831 mianowany na stopień generała kawalerii. W sierpniu 1831 dowodził jeszcze 2-im korpusem piechoty nadciągającym od strony Wilna . Z nim brał udział w szturmie Warszawy . We wrześniu 1831 roku odznaczony został Orderem św. Jerzego II klasy.
Przypisy
- ↑ Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006 , s. 209.
- ↑ Pamiętnik r. 1830/31 i Kronika pamiętnikowa (1787-1831) pułkownika Franciszka Salezego Gawrońskiego, Wydał Jan Czubek, Nakładem Akademii Umiej. i Tow. Popierania Wydawnictw Akademii Umiej., w Krakowie 1916, ss. 48 i 132.

